Page 39 - Demo

Shtrirja e Perandoris%u00eb Islame2dhe organizimi shoq%u00ebror e politik u konsolidua n%u00eb saje t%u00eb fushatave ushtarake vendimtare.N%u00eb vitin 661, pas vdekjes s%u00eb kalifit Ali, kalifati u b%u00eb i trash%u00ebguesh%u00ebm brenda dinastis%u00eb s%u00eb Omajad%u00ebve, q%u00eb qeverisi p%u00ebr gati nj%u00eb shekull, duke u dh%u00ebn%u00eb nj%u00eb organizim unitar territoreve t%u00eb pushtuara. Kryeqyteti u zhvendos nga Meka n%u00eb Damaskun e pasur dhe madh%u00ebshtor. Nga Afrika, arab%u00ebt kaluan Gjibraltarin dhe pushtuan Spanj%u00ebn q%u00eb ndodhej n%u00ebn visigot%u00ebt (711). N%u00eb Lindje, ata u shtrin%u00eb deri n%u00eb rajonin e qytetit Samarkanda (Indi).N%u00eb vitin 750, kalifati kaloi n%u00ebn drejtimin e Abasid%u00ebve, q%u00eb do ta mbanin pushtetin deri n%u00eb fund t%u00eb shek. XIII. Ata do ta zhvendosnin qendr%u00ebn e Perandoris%u00eb Islame drejt Lindjes, duke themeluar nj%u00eb kryeqytet t%u00eb ri, Bagdatin. Kalifati ruajti po at%u00eb shtrirje. Abasid%u00ebt ndoq%u00ebn nj%u00eb politik%u00eb m%u00eb liberale se paraardh%u00ebsit. N%u00eb administrat%u00ebn e tyre, ata pranuan p%u00ebrfaq%u00ebsues nga popullsia vendase. Gjat%u00eb periudh%u00ebs 1055-1258, Perandoria Islame filloi t%u00eb shp%u00ebrb%u00ebhej.Ndikimi i fes%u00eb dhe ekonomiaFeja islame u vendos n%u00eb themel t%u00eb shoq%u00ebris%u00eb: n%u00eb qeverisje, n%u00eb marr%u00ebdh%u00ebniet midis njer%u00ebzve, n%u00eb shkenc%u00eb dhe n%u00eb art. Feja, gjuha dhe e nj%u00ebjta monedh%u00eb ndikonin n%u00eb bashkimin e njer%u00ebzve me origjina t%u00eb ndryshme, por q%u00eb kishin p%u00ebrqafuar fen%u00eb islame. Edhe pse ekzistonte nj%u00eb unitet fetar i bot%u00ebs islame, q%u00eb nga shekulli VII, u krijuan dy rryma fetare: Sunit%u00ebt dhe Shiit%u00ebt. N%u00eb mjaft raste, k%u00ebto rryma jan%u00eb p%u00ebrballur dhe vazhdojn%u00eb t%u00eb p%u00ebrballen edhe sot me nj%u00ebra-tjetr%u00ebn.N%u00eb territorin e gjer%u00eb t%u00eb Perandoris%u00eb Islame b%u00ebnin pjes%u00eb shum%u00eb qytete. N%u00eb qend%u00ebr t%u00eb %u00e7do qyteti ngrihej xhamia e madhe, vendi i kultit themelor p%u00ebr mysliman%u00ebt me nj%u00eb ose disa minare n%u00eb krah, si dhe godinat e administrat%u00ebs, pallati i qeveritarit, dyqane me objekte kulti. Nj%u00eb vend tjet%u00ebr ishte sheshi i tregut qendror, ku shk%u00ebmbeheshin prodhimet e %u00e7do lloji. Larg nga qendra e deri p%u00ebrtej mureve ngriheshin nd%u00ebrtesat m%u00eb t%u00eb varfra. Tregtia, artizanati dhe agrikultura ishin aktivitetet mbi t%u00eb cilat mb%u00ebshtetej ekonomia e bot%u00ebs arabe. Arab%u00ebt p%u00ebrmir%u00ebsuan sistemet e ujitjes dhe fut%u00ebn bim%u00eb t%u00eb reja, si: manin, orizin, k%u00ebrpin, pambukun, kajsin%u00eb, portokallin etj. Ata b%u00ebn%u00eb qarkullimin e risive shkencore dhe teknike. P.sh., n%u00eb Per%u00ebndim p%u00ebrhap%u00ebn teknik%u00ebn e prodhimit t%u00eb letr%u00ebs, t%u00eb cil%u00ebn e kishin m%u00ebsuar nga kinez%u00ebt. P%u00ebrparim t%u00eb duksh%u00ebm pat%u00ebn edhe n%u00eb prodhimin e arm%u00ebve, t%u00eb objekteve t%u00eb gdhendura prej druri dhe l%u00ebkure. E famshme ishte l%u00ebkura e kuqe e Marokut. Nuk binin m%u00eb posht%u00eb prodhimi i qelqit, p%u00eblhurave dhe qilimave. P%u00ebr p%u00eblhurat dallohej Damasku, nd%u00ebrsa p%u00ebr sixhadet, Persia.N%u00ebp%u00ebrmjet tregtar%u00ebve mysliman%u00eb kalonte m%u00ebndafshi, er%u00ebzat, gur%u00ebt e %u00e7muar, nga Kina dhe India; koralet nga Deti i Kuq; ari dhe skllev%u00ebrit e Afrik%u00ebs; gruri i Egjiptit, druri i Libanit etj. Deti i VeriutOqeaniAtlantikDeti MesdheDeti i ZiDeti KaspikGjiri PersikDeti i KuqTigerEufratDanubMbret%u00ebria e Frank%u00ebveAVAR%u00cbLONGOBARD%u00cbPuatjeToledo Rom%u00ebTripoliVitet 632-661(kalifatet)Vitet 661-750(Dinastia e Omejad%u00ebve)TripolitaniLibiEgjiptAleksandriDamaskJerusalemMek%u00ebMedin%u00eb ArabiBagdadPerandoria Bizantine NilKordov%u00ebGranad%u00ebGjibraltarSevilje732 p.e.s.V(kVit(DPerandoria Islame m%u00eb 632(vdekja e Muhamedit)37